Müəllif: Valeh Rufullayev, Layihə rəhbəri
Günümüzdə rəqəmsal mühit yalnız bir məlumat mübadiləsi platforması deyil, həm də dövlətin və vətəndaşın təhlükəsizlik zonasının ayrılmaz hissəsidir. Lakin virtual dünyanın genişlənməsi ilə paralel olaraq kiber-təhdidlər, dələduzluq sxemləri və mənəvi dəyərlərimizə zidd olan məzmunlar da artır. Məhz bu reallıqdan çıxış edərək, “Milli Rəqəmsal Qalxan” layihəsini təqdim edirik.
Rəqəmsal təhlükələr: Rəsmi statistika nə deyir?
Rəqəmsal mühitdəki təhdidlər artıq nəzəri deyil, gündəlik reallıqdır. 2026-cı ilin iyun ayına olan məlumata görə, ölkəmizdə kibertəhdidlərin miqyası narahatedici həddə çatıb:
- Azərbaycanın informasiya məkanında gündəlik olaraq yüz minlərlə kiberhücum cəhdi qeydə alınır.
- İnternet istifadəçiləri arasında maliyyə dələduzluğu, fişinq (saxta linklər) və şəxsi məlumatların oğurlanması halları kəskin artıb.
- Mərkəzi Bank və aidiyyəti qurumlar şübhəli nömrələrin və saxta fişinq portallarının dərhal bloklanması üçün avtomatlaşdırılmış sistemlər tətbiq etməyə məcbur qalıblar.
- Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyi (MKA) kritik informasiya infrastrukturlarının mühafizəsi və kiberinsidentlərin qarşısının alınması üçün ciddi preventiv tədbirlər görür.
Layihə Azərbaycana nə verəcək?
Maddi faydalar: İqtisadi dayanıqlılıq Layihənin maddi effektivliyi birbaşa kiber-cinayətkarlığın vurduğu zərərin qarşısının alınmasında təzahür edir:
- Fişinq və maliyyə dələduzluğu nəticəsində vətəndaşların və biznesin uğradığı külli miqdarda vəsaitin itirilməsinin qarşısı alınacaq.
- Saxta trafikin və bot şəbəkələrinin bloklanması şəbəkə yükünü azaldır, bu isə telekommunikasiya provayderləri üçün əlavə xərclərə qənaət deməkdir.
- Layihə yerli süni intellekt və kiber-təhlükəsizlik mütəxəssislərinin yetişməsi üçün böyük bir laboratoriya rolunu oynayaraq, ölkədə yeni texnoloji xidmətlər sektorunu formalaşdıracaq.
Mənəvi faydalar: Cəmiyyətin rifahı Layihənin mənəvi tərəfi daha dərindir, çünki o, gələcəyimiz olan gənclərin və uşaqların qorunmasına xidmət edir:
- Süni intellektə əsaslanan filtrlər uşaqları zərərli və psixologiyalarına mənfi təsir göstərən məzmunlardan qoruyacaq, onların daha sağlam mühitdə formalaşmasına kömək edəcək.
- Cəmiyyətdə dezinformasiya və saxta profillərin neytrallaşdırılması vətəndaşların daha doğru və etibarlı informasiya almasını təmin edəcək.
- Azərbaycanın öz milli rəqəmsal müdafiə sisteminə sahib olması, vətəndaşlarımızın rəqəmsal izlərinin və şəxsi məlumatlarının daha təhlükəsiz mühitdə qorunması deməkdir.
Yekun olaraq, “Milli Rəqəmsal Qalxan” sadəcə bir texnoloji sistem deyil, ölkəmizin rəqəmsal məkanda müstəqilliyini və vətəndaşlarımızın təhlükəsizliyini təmin edən strateji bir addımdır. Biz texnologiyanı cəmiyyətimizin xeyrinə işlətməklə, Azərbaycanın rəqəmsal gələcəyini daha etibarlı təməllər üzərində qura bilərik.
About the Author
