Dünya iqtisadiyyatı sürətlə rəqəmsallaşır. Artıq cibimizdəki nağd pulları plastik kartlar, smartfonlar və virtual pulqabılar əvəz edir. Bəs Azərbaycan bu prosesin harasındadır? Ölkəmizdə “elektron pul” dedikdə nəyi başa düşməliyik və hamının danışdığı Bitcoin kimi kriptovalyutalar bizdə rəsmi ödəniş vasitəsi ola bilərmi?
Elektron Pul: Rahatlıq və Sürət
Bu gün Azərbaycada elektron pul artıq gələcəyin deyil, gündəlik həyatın bir parçasıdır. Xüsusilə son illərdə m10, MPAY kimi yerli rəqəmsal pulqabıların yaranması və Mərkəzi Bankın bu sahədə yeni lisenziyalar verməsi nağdsız ödənişləri kütləviləşdirib. Artıq bir çox vətəndaşımız marketlərdə, kafelərdə və ya taksilərdə sadəcə QR kodu skan edərək ödəniş edir. Bu sistemlər bank hesabına bağlı olmadan, sadəcə mobil nömrə ilə pul köçürməyə imkan verir ki, bu da maliyyə əlçatanlığını artırır.
Azərbaycanın Öz “Bitcoin”i Olacaqmı?
Tez-tez verilən suallardan biri də budur: “Azərbaycanın öz kriptovalyutası varmı?”. Qeyd etmək lazımdır ki, Bitcoin mərkəzi olmayan, heç bir dövlətə tabe olmayan bir aktivdir. Azərbaycan isə özünün Rəqəmsal Manat (CBDC) layihəsi üzərində işləyir. Bu, Bitcoin-dən fərqli olaraq tamamilə dövlət zəmanətli və manatın rəqəmsal ekvivalenti olacaqdır. Rəqəmsal Manatın tətbiqi həm dövlət büdcəsinin idarə olunmasında şəffaflığı artıracaq, həm də banklararası əməliyyatları saniyələr daxilində bitirməyə imkan verəcək.
Kriptovalyutalara Münasibət: İnvestisiya, yoxsa Risk?
Azərbaycanda Bitcoin və digər kriptovalyutalar hələ ki, rəsmi ödəniş vasitəsi deyil. Yəni, qanunla dükanlarda Bitcoin ilə ödəniş etmək mümkün deyil – yeganə qanuni ödəniş vasitəsi manatdır. Lakin vətəndaşların birja vasitəsilə bu aktivləri alıb-satması qadağan da edilməyib. Hazırda hökumət rəqəmsal aktivlərin hüquqi tənzimlənməsi üzərində işləyir. Bu tənzimləmə həm investorların hüquqlarını qoruyacaq, həm də bu sahədən əldə olunan gəlirlərin vergiyə cəlb edilməsini təmin edəcək.
Nəticə
Azərbaycan maliyyə texnologiyaları sahəsində böyük bir keçid mərhələsindədir. Kağız pulların hakimiyyəti zəiflədikcə, rəqəmsal həllər ön plana çıxır. Yaxın gələcəkdə Rəqəmsal Manatın dövriyyəyə girməsi ilə ölkəmiz bu sahədə regionun qabaqcıl dövlətlərindən birinə çevrilməyə namizəddir.
Müəllif: Valeh Rufullayev
About the Author
