Hüquqinfo.az bildirir ki,
Orta Dəhlizin inkişafı və onun buraxılış qabiliyyətinin artırılması Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələri arasında nəqliyyat-logistika əməkdaşlığının genişləndirilməsi üçün yeni imkanlar açır. Bu prosesdə Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun əsas hissələrində yerləşən Özbəkistan və Azərbaycanın əməkdaşlığı xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Son illərdə iki ölkə arasında dəmir yolu, avtomobil və dəniz daşımaları sahəsində əməkdaşlıq nəzərəçarpacaq dərəcədə genişlənir, müntəzəm hava əlaqəsi inkişaf edir, rəqəmsal alətlər tətbiq olunur və yeni birgə layihələr işlənib hazırlanır. Bu fəaliyyət istiqamətlərindən biri də Xəzər dənizində artan yük axını üçün əlavə infrastruktur bazasını təmin etməli olan birgə donanmanın yaradılmasıdır.
Sözügedən proseslərin əlaqələndirilməsində TRACECA Hökumətlərarası Komissiyasının Daimi Katibliyi mühüm rol oynayır; onun çərçivəsində iştirakçı dövlətlər infrastruktur və inzibati maneələrin aradan qaldırılması, daşımaların rəqəmsallaşdırılması və Orta Dəhlizin səmərəliliyinin artırılması istiqamətində fəal iş aparırlar.
TRACECA Hökumətlərarası Komissiyasının Daimi Katibliyinin Baş katibi, müsahibənin hazırlandığı dövrdə həm də Özbəkistanın nəqliyyat nazirinin müavini vəzifəsini tutan Jasurbek Çoriyev "Hüquqinfo.az"a müsahibəsində Özbəkistan və Azərbaycan arasında nəqliyyat axınlarında baş verən dəyişikliklər, Orta Dəhlizin səmərəliliyinin artırılması üçün görülən tədbirlər, Xəzərdə Özbəkistan-Azərbaycan donanmasının yaradılması layihəsinin hazırkı mərhələsi və rəqəmsallaşmanın daşımaların təşkilinə təsiri barədə danışıb.
- Orta Dəhliz bu gün Mərkəzi Asiya və Avropa arasında nəqliyyat əlaqələrinin əsas inkişaf istiqamətlərindən birinə çevrilir. İndiki mərhələdə onun səmərəliliyinin artırılmasına mane olan əsas amillər hansılardır? Marşrutun Azərbaycandan keçən hissəsində daşıyıcılar hansı tənzimləyici və qiymət problemləri ilə üzləşirlər? Gələcəkdə vahid birbaşa tarifə keçid mümkündürmü?
- İlk növbədə, qeyd etmək lazımdır ki, konkret tariflərin, liman yığımlarının və digər kommersiya şərtlərinin formalaşdırılması məsələləri müvafiq dövlətlərin, nəqliyyat administrasiyalarının və operatorların səlahiyyətlərinə aiddir. TRACECA Hökumətlərarası Komissiyasının Daimi Katibliyinin mandatı dəhliz boyu daşımaların koordinasiyasına, şəffaflığının və proqnozlaşdırılması imkanının artırılmasına dəstək verməkdən ibarətdir.
Marşrutun Azərbaycandan keçən hissəsində inzibati maneələrin azaldılması sahəsində mühüm irəliləyiş əldə olunub. Azərbaycan nəqliyyat məlumatlarının elektron mübadiləsinə keçid prosesində, o cümlədən E-Permit layihəsi və e-CMR elektron qaiməsinin tətbiqi çərçivəsində fəal iştirak edir. TRACECA-nın yeni Strategiya layihəsində qeyd edildiyi kimi, bu alətlər inzibati rəsmiləşdirmə müddətinin azaldılmasına və yüklərin keçidinin sürətləndirilməsinə kömək edir.
Bununla yanaşı, konkret bir ölkə ilə məhdudlaşmayan, bütövlükdə multimodal zəncirin fəaliyyəti ilə bağlı olan sistemli çağırışlar hələ də qalmaqdadır. Bu çağırışlara əlverişsiz hava şəraiti səbəbindən Xəzər dənizi regionunda yük avtonəqliyyat vasitələrinin vaxtaşırı sıxlığı, Xəzər dənizinin sürətlə dayazlaşması, liman və yükaşırma terminallarının buraxılış qabiliyyətindəki fərqlər, dəniz, dəmir yolu və avtomobil operatorlarının fəaliyyətinin daha sıx sinxronlaşdırılması zərurəti, hüquqi prosedur və tələblərin fərqlənməsi, eləcə də marşrutun ayrı-ayrı hissələrində daşıma müddəti və xərclərinin kifayət qədər proqnozlaşdırıla bilməməsi aiddir.
TRACECA Hökumətlərarası Komissiyasının Daimi Katibliyi bu maneələrin aradan qaldırılması istiqamətində praktiki işlər aparır. Xüsusilə liman administrasiyaları arasında birbaşa qarşılıqlı əlaqə qurulur, rəqəmsallaşdırma və hüquqi tənzimləmə ilə bağlı ümumi yanaşmalar hazırlanır, həmçinin prosedurların uyğunlaşdırılması üzrə işlər aparılır.
Buna nümunə olaraq Azərbaycan, Gürcüstan, Qazaxıstan, Türkiyə, Ukrayna və Moldova dəmir yollarının iştirakı ilə "e-CIM/SMGS" elektron qaiməsinin tətbiqi üzrə pilot layihəni göstərmək olar. Layihə çərçivəsində elektron məlumat mübadiləsi sınaqdan keçirilib, Azərbaycan və Gürcüstan, eləcə də Gürcüstan və Türkiyə arasında milli informasiya sistemlərinin inteqrasiyası təmin edilib. Bundan başqa, Daimi Katiblik "CIM/SMGS" elektron qaiməsinin tətbiqi üçün hüquqi əsas yaradacaq çoxtərəfli saziş layihəsi hazırlayıb.
Eyni zamanda Daimi Katiblik TRACECA ölkələrindəki müvafiq alt qrupların daxil olduğu Rəqəmsallaşma üzrə İşçi Qrupunun fəaliyyətini əlaqələndirir. Həmçinin TRACECA dəhlizi üzrə daşımaların rəqəmsallaşdırılması haqqında ümumi saziş layihəsi üzərində iş aparılır.
Vahid birbaşa tarifə gəldikdə isə, Daimi Katiblik tarifləri direktiv qaydada müəyyən edə bilməz. Bununla yanaşı, üzv ölkələrin təsis etdiyi TRACECA platforması üzrə maraqlı tərəflər - operatorlar və administrasiyalar arasında tariflərin razılaşdırılması üçün daha əlverişli və proqnozlaşdırıla bilən şərtlərin formalaşmasına töhfə verə bilər.
TRACECA-nın 2027-2036-cı illəri əhatə edən yeni Strategiya layihəsində bu istiqamətdə praktiki alətlər, o cümlədən dəhlizin səmərəlilik göstəricilərinin monitorinqi sistemi, onun ayrı-ayrı seqmentlərinin buraxılış qabiliyyəti və dar boğazların sxemi öz əksini tapıb.
Məhz çatdırılma müddəti, daşıma xərcləri, gecikmələr və həddindən artıq yüklənmiş sahələr barədə obyektiv məlumatların mövcudluğu TRACECA Hökumətlərarası Komissiyasına tariflərin formalaşdırılmasında şəffaflığın artırılması və birbaşa multimodal daşımalarla bağlı şərtlərin razılaşdırılması üçün logistika operatorlarına praktiki həllər təklif etməyə imkan verəcək.
- Bakıda keçirilən COP29-dan sonra "yaşıl" nəqliyyata keçid və karbon izinin azaldılması məsələləri daha da aktuallaşıb. TRACECA çərçivəsində "yaşıl dəhliz" konsepsiyası necə irəliləyir və Azərbaycan bu prosesdə hansı rolu oynayır?
-TRACECA Hökumətlərarası Komissiyasının Daimi Katibliyi öz mandatı çərçivəsində tərəflərin beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin inkişafı üzrə qarşılıqlı fəaliyyətini əlaqələndirir - bura infrastruktur və prosedur maneələrinin aradan qaldırılması, rəqəmsallaşma, daşımaların dayanıqlığının artırılması və ekoloji cəhətdən təmiz texnologiyaların tətbiqi kimi geniş spektrli məsələlər daxildir.
Hazırda Azərbaycan da daxil olmaqla tərəflər arasında razılaşdırılma mərhələsində olan TRACECA Hökumətlərarası Komissiyasının 2027–2036-cı illər üçün Strategiya layihəsində ekoloji məsələlər xüsusi yer tutur. Sənəddə dövlətlərin milli siyasəti və səlahiyyətləri nəzərə alınmaqla, bütün dəhliz miqyasında "yaşıl" və dayanıqlı nəqliyyatın inkişafı üçün hərtərəfli bazanın formalaşdırılması nəzərdə tutulur.
Xüsusilə yeni Strategiya çərçivəsində TRACECA-nın "yaşıl dəhliz" konsepsiyasına könüllü qoşulma mexanizmi yer alır. Bu strategiya multimodal daşımalar, limanlar, logistika mərkəzləri, buraxılış məntəqələri və digər əsas infrastruktur qovşaqları üçün dayanıqlı inkişaf göstəricilərinin uyğunlaşdırılmış məcmusunu ehtiva edir.
Belə göstəricilər sırasına tullantıların intensivliyi, nəqliyyat və logistika əməliyyatlarının enerji səmərəliliyi, alternativ yanacaq növlərindən istifadə, həmçinin rəqəmsallaşma səviyyəsi, o cümlədən kağızsız daşımalar və hərəkətin intellektual idarə edilməsi daxildir.
Bu konsepsiyanın həyata keçirilməsi üçün praktiki mexanizm qismində "yaşıl" limanların və "yaşıl" logistika qovşaqlarının sertifikatlaşdırma sxemi çıxış edəcək. Könüllülük və stimullaşdırma prinsipi əsasında tətbiq ediləcək bu sxem dəniz və daxili limanların, quru limanlarının, logistika mərkəzlərinin və intermodal terminalların ekoloji cəhətdən səmərəliliyini qiymətləndirməyə imkan verəcək. Daimi Katiblik sertifikatlaşdırma metodologiyasının seçilməsi və tətbiqi, pilot sertifikatlaşdırmanın həyata keçirilməsi və sertifikatlaşdırılmış obyektlərin açıq reyestrinin aparılması proseslərini əlaqələndirəcək.
Bu gün daşıma prosesinin rəqəmsallaşdırılması dəhlizin dayanıqlı inkişafının əsasını təşkil edir. Xüsusilə Daimi Katibliyin dəstəyi və Azərbaycan, Gürcüstan, Qazaxıstan, Türkiyə, Ukrayna və Moldova dəmir yollarının iştirakı ilə "e-CIM/SMGS" pilot layihəsi həyata keçirilir.
Azərbaycan bu layihədə ən fəal tərəflərdən biri kimi çıxış edərək digər iştirakçılarla səmərəli qarşılıqlı əlaqə və təcrübə mübadiləsini təmin edir. Milli informasiya sistemlərinin mərhələli inteqrasiyası həyata keçirilir və nəqliyyat dəhlizlərinin rəqəmsallaşdırılması üçün BMT-nin qarşılıqlı uzlaşa bilən standartlarının tətbiqi təmin olunur.
Beləliklə, Azərbaycanın yeni Strategiyanın razılaşdırılmasında və rəqəmsal layihələrin həyata keçirilməsində iştirakı onun TRACECA-nın "yaşıl dəhliz" konsepsiyasının formalaşdırılmasına və praktiki icrasına daha fəal şəkildə cəlb olunması üçün şərait yaradır.
- Azərbaycan və Özbəkistan arasındakı əməkdaşlığın praktiki nəticələrinə nəzər salsaq, nəqliyyat vasitələri ilə daşımalar sahəsində hansı göstəriciləri təmin etmək mümkün olub və yaxın dövr üçün qarşıya hansı vəzifələr qoyulub?
- Biz Azərbaycan ərazisindən tranzit yükdaşımalarının həcmini 1,5 milyon tona çatdırmağa nail olmuşuq. Cari ilin 7 ayı ərzində 760 min ton yükün tranziti təmin edilib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 8,2 % çoxdur. Biz illik hədəf göstəricisinə mütləq şəkildə nail olmaq üçün birgə fəaliyyətimizi davam etdiririk.
Digər istiqamətlərdə də müsbət dinamika müşahidə olunur. İkitərəfli yükdaşımaların həcmi iki dəfə artaraq 160 min tona çatıb, halbuki 2025-ci il ərzində bu göstərici 154,4 min ton (artım 28 %) təşkil edib.
Bilavasitə Ələt Beynəlxalq Dəniz Limanı vasitəsilə aşırılan Özbəkistan yüklərinin həcmi 600 min ton olub.
Artan yük axınının infrastruktur baxımından dəstəklənməsi məqsədilə BCG şirkəti ilə birgə dəniz gəmilərinin satın alınması layihəsinin texniki-iqtisadi əsaslandırmasının işlənib hazırlanması başa çatdırılıb. Satınalmanın əsas texniki-maliyyə parametrləri və donanmanın Xəzər dənizində istismar mexanizmləri müəyyən edilib.
Növbəti praktiki addım kimi hər iki ölkənin müvafiq şirkətlərinin iştirakı ilə birgə müəssisənin qeydiyyatı proseduruna başlanılıb.
Bundan başqa, mübadilə edilən icazə blanklarının sayının artırılması və E-Permit elektron sisteminə keçid sayəsində beynəlxalq avtomobil daşımalarının həcmi 1,5 dəfə artaraq 72 min tona çatıb.
Tikintisi davam edən Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolunun strateji əhəmiyyəti və Orta Dəhliz istiqamətində tranzit yük axınlarının gözlənilən artımı nəzərə alınaraq, zəruri nəqliyyat-logistika infrastrukturunun əvvəlcədən formalaşdırılması qarşımızda duran vəzifədir.
Azərbaycanlı tərəfdaşlarla sıx əməkdaşlıq şəraitində infrastrukturun buraxılış qabiliyyətinin artırılması, terminal güclərinin genişləndirilməsi və yükdaşımaların təşkili üçün əlverişli şəraitin yaradılması istiqamətində praktiki tədbirlər görülür.
Bu tədbirlərin həyata keçirilməsi yeni marşrutun Orta Dəhlizə hərtərəfli inteqrasiyasını təmin etməyə və onun tranzit potensialından maksimum səmərəli istifadə etməyə imkan verəcək.
- 2026-cı ildə yük axınlarının strukturu necə dəyişib? İxrac, idxal və tranzit daşımaları üzrə hansı göstəricilər qeydə alınıb?
- Bu ilin yanvar-iyul aylarında ixrac yükdaşımaları 50 % artaraq 45 min ton təşkil edib. İdxal daşımaları 2,8 dəfə artım nümayiş etdirərək 77,2 min tona çatıb.
Azərbaycan yüklərinin Özbəkistan ərazisindən tranziti 27 % artaraq 37,5 min ton təşkil edib.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, 2025-ci ildə ixrac daşımaları 20 % azalaraq 57,5 min ton, idxal daşımaları 82 % artaraq 61 min ton, Azərbaycan yüklərinin Özbəkistan vasitəsilə tranziti isə əvvəlki dövrün göstəricisindən iki dəfə çox olmaqla 35,8 min ton təşkil edib.
- Ələt Beynəlxalq Dəniz Limanından keçən Özbəkistan yüklərinin həcmi necə dəyişib?
- 2025-ci ildə Ələt Beynəlxalq Dəniz Limanı vasitəsilə Özbəkistan yüklərinin tranziti 7 % artaraq 1,2 milyon ton təşkil edib.
2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında limandan təxminən 600 min ton Özbəkistan yükü keçib. Bu, ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 3,6 % azdır.
- Özbəkistan və Azərbaycan arasında yükdaşımalarda dəmir yolu nəqliyyatının strukturu necə dəyişib? Daşımaların əsas həcmi hansı istiqamətlər və yük növləri hesabına təmin edilir?
- 2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında Özbəkistan və Azərbaycan arasında dəmir yolu ilə yükdaşımaların həcmi 2,6 dəfə artaraq 87,3 min ton təşkil edib.
Dəmir yolu ilə ixrac daşımaları 8 dəfə artaraq 6,3 min tona çatıb. Daşınan əsas yüklər qara metal və avtomobillər olub.
Dəmir yolu ilə tranzit daşımalar 40 % artaraq 32 min ton təşkil edib. Onların strukturunda əsas yüklər cecə, neft məhsulları və şəkər olub.
Dəmir yolu ilə ümumi tranzit daşımaların 30,9 min tonu (artım 58 %) Azərbaycandan həyata keçirilən daşımaların payına düşüb. Azərbaycan istiqamətində daşımalar 58 % azalaraq təxminən 1 min ton təşkil edib. Söhbət əsasən boş vaqonlardan gedir.
- 2026-cı ildə iki ölkə arasında avtomobil nəqliyyatı ilə yükdaşımalar necə dəyişib? Həcm ixrac, idxal və tranzit arasında necə bölüşdürülür və hansı yüklər üstünlük təşkil edir?
- Bu ilin yanvar-iyul aylarında avtomobil nəqliyyatı ilə yükdaşımaların ümumi həcmi 58 % artaraq 72,2 min ton təşkil edib.
Bu daşımaların strukturunda ixrac daşımaları 33 % artaraq 38,6 min ton, idxal daşımaları 2,8 dəfə artaraq 28 min ton, tranzit daşımaları isə 15 % azalaraq 5,6 min ton olub.
Avtomobil nəqliyyatı ilə ixrac daşımalarının əsasını kənd təsərrüfatı, tikinti və kimyəvi məhsullar formalaşdırır. İdxal daşımalarında ərzaq və kənd təsərrüfatı məhsulları, həmçinin qeyri-qiymətli metallar üstünlük təşkil edir.
- İki ölkə arasında beynəlxalq avtomobil daşımaları üçün icazələrlə bağlı mövcud vəziyyət necədir? Tərəflər 2026-cı il üçün hansı kvotanı razılaşdırıblar və icazənin tələb olunmadığı sistemə keçid nəzərdən keçirilirmi?
- Tərəflər 2026-cı il üçün 10 500 elektron icazə blankı mübadilə ediblər ki, bunun da 2 500-ü ikitərəfli daşımalar üçün nəzərdə tutulub. Müəyyən edilmiş 1 500 icazəlik kvotadan əlavə daha 1 000 icazə blankı mübadilə edilib.
Tranzit daşımaları üçün 7 500 icazə nəzərdə tutulub. 3 500 icazəlik kvotadan başqa, əlavə olaraq daha 4 000 icazə mübadilə edilib. Daha 500 icazə isə üçüncü ölkələrə/ölkələrdən daşımalar üçün nəzərdə tutulub.
Hazırda ikitərəfli və tranzit avtomobil daşımaları üçün icazə blanklarının tələb olunmadığı sistemə keçid təklif olunur.
- Elektron icazə sisteminə keçid avtomobil daşımalarının rəqəmsallaşdırılmasının mühüm elementlərindən birinə çevrilib. Bu gün E-Permit necə işləyir və növbəti mərhələdə bu sahədə hansı addımların atılması planlaşdırılır?
- 2025-ci il fevralın 19-da Avtomobil daşımaları üzrə Qarışıq Komissiyanın iclası keçirilib. Tərəflər mübadilə edilən icazə blanklarının kvotasının 1,5 dəfə artırılması və 2025-ci ilin sentyabr ayının sonunadək E-Permit sisteminin tam işə salınması ilə bağlı razılığa gəliblər. Bu məqsədə nail olunub və sistem istifadəyə verilib.
Hazırda Azərbaycanla Türkiyə arasında "e-CMR" elektron qaiməsinin tətbiqi təcrübəsi də öyrənilir. Onun tətbiqi avtomobil daşımalarının rəqəmsallaşdırılmasında növbəti mühüm mərhələ ola bilər.
-Yük daşımaları ilə paralel olaraq, hava nəqliyyatı ilə sərnişin daşımaları da uğurla inkişaf edir. Hazırda Özbəkistan və Azərbaycan arasında müntəzəm reyslər necə təşkil olunub?
- 27 may 1996-cı il tarixli Sazişə uyğun olaraq müqavilə əsasında reyslərin həyata keçirilməsi üçün milli aviadaşıyıcılar: Özbəkistan tərəfindən "Uzbekistan Airways" və "My Freighter" ("Centrum Air"), Azərbaycan tərəfindən isə "Azerbaijan Airlines" (AZAL) və "Imair Airlines" müəyyən edilib. Bununla belə, "Imair Airlines" 2009-cu ilin dekabrından etibarən fəaliyyətini tamamilə dayandırıb.
Hazırda Özbəkistan və Azərbaycan arasında müntəzəm uçuşlar həftədə 16 dəfə həyata keçirilir. Daşkənd-Bakı-Daşkənd istiqamətində "Uzbekistan Airways" həftədə 4, "My Freighter"/"Centrum Air" 3, AZAL isə 7 reys həyata keçirir.
Bundan başqa, AZAL Bakı-Səmərqənd-Bakı marşrutu üzrə həftədə iki reys həyata keçirir.
2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında Özbəkistan və Azərbaycan arasında 1 017 müntəzəm reys yerinə yetirilib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 56 % çoxdur. Bu dövr ərzində 120,9 min sərnişin daşınıb – bu isə bir il əvvəlki göstəricidən 63 % çoxdur.
2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında Özbəkistanın milli aviaşirkətləri ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 62 % çox, yəni 410 müntəzəm reys yerinə yetirib. Bu dövr ərzində daşınan sərnişinlərin sayı isə 60 % artaraq 55,1 min nəfər təşkil edib.
AZAL 607 müntəzəm reys yerinə yetirib – bu isə 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 58 % çoxdur. Sərnişin axını 65 % artaraq 65,8 min nəfər təşkil edib.
Ölkələr arasında hava nəqliyyatı ilə yükdaşımaların həcmi 31 % artaraq 206 ton təşkil edib. Bu həcmin 104 tonu və ya təxminən yarısı Özbəkistanın milli aviaşirkətləri tərəfindən daşınıb ki, bu da 48 % artım deməkdir. Azərbaycan aviaşirkəti isə ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 17 % çox, yəni 102 ton yük daşıyıb.
- Yük axınlarının artması Xəzərin nəqliyyat infrastrukturunun inkişafını tələb edir. Müştərək Özbəkistan-Azərbaycan donanmasının yaradılması layihəsi hansı mərhələdədir? Hansı növ gəmilər nəzərdən keçirilir və artıq mövcud olan donanmanın alınması nəzərdə tutulurmu?
- Aparılan araşdırmalara əsasən, hazırda Bakı Gəmiqayırma Zavodunda Azərbaycanın ASCO şirkətinin sifarişi ilə üç gəmi inşa edilir: tanker, quru yük gəmisi və "Ro-Pax" tipli yük-sərnişin gəmisi. Tanker və "Ro-Pax" gəmisinin inşasının cari ilin sonunadək başa çatdırılması planlaşdırılır.
Daha əvvəl Özbəkistanın "Akfa Group" şirkəti və Türkiyənin "Çalik Holding"i "Al Koç Group" şirkətinin (Türkiyə) iştirakı ilə dəniz gəmilərinin satın alınmasına maraq göstərmişdi. Texniki-iqtisadi əsaslandırmaya əsasən, yeni gəminin dəyəri 50-55 milyon ABŞ dolları təşkil edir, tikinti müddəti isə üç ilə çata bilər.
Tikintinin dəyərini və uzunmüddətli özünüödəmə dövrünü nəzərə alaraq, "Akfa Group" və "Çalik Holding" şirkətlərinin layihəyə olan marağı hazırda öz aktuallığını itirib.
Bununla yanaşı, digər ölkələrin gəmilərinin Xəzəryanı ölkələrdən birində qeydiyyata alına və onun bayrağı altında üzə biləcəyini nəzərdə tutan Xəzəryanı dövlətlərin razılaşmalarını nəzərə alaraq, Azərbaycan tərəfi ilə Özbəkistan-Azərbaycan birgə müəssisəsinin yaradılması yolu ilə gəmilərin alınması layihəsinin həyata keçirilməsi barədə razılıq əldə edilib.
Azərbaycan tərəfinin təklifi ilə "Öztemiryulkargo" SC Azərbaycan Nəqliyyat və Kommunikasiya Holdinqi (AZCON) ilə birgə Xəzər dənizində Özbəkistan donanmasının yaradılması layihəsinin texniki-iqtisadi əsaslandırmasını hazırlayır. Bu prosesə beynəlxalq konsaltinq şirkəti olan BCG də cəlb edilib. Eyni zamanda layihənin maliyyələşdirmə mənbələri də artıq müəyyən edilib.
Cari ilin aprel ayında Azərbaycanda aparılmış danışıqların yekunlarına əsasən, layihədə payların aşağıdakı nisbətdə bölgüsü barədə razılıq əldə edilib: "Öztemiryulkargo" SC - 25,5 %, AZCON Holding - 25,5 %, Özbəkistan-Azərbaycan İnvestisiya Şirkəti – 49 %.
Hazırda texniki-iqtisadi əsaslandırmanın ilk variantı hazırlanıb. Paralel olaraq təkrar bazarda gəmilərin satın alınması imkanı hərtərəfli araşdırılır. Xüsusilə Gürcüstanın "GIG Holding"inin təsisçisi David Bejuaşviliyə məxsus olan və yük avtonəqliyyat vasitələrinin daşınması üçün nəzərdə tutulan iki "Ro-Ro" tipli gəmidən birinin alınması imkanı nəzərdən keçirilir.
Gəmilərdən biri Qara dəniz hövzəsində, İstanbulun liman zonasındadır. Azov dənizi sularında olan ikinci gəmi isə Volqa-Don gəmiçilik kanalından keçidi gözləyir.
Gəmiyə baxış keçirmək və Xəzər dənizində Özbəkistan donanmasının yaradılması üzrə layihənin reallaşdırılması perspektivlərini müzakirə etmək üçün İstanbulda görüşün təşkili planlaşdırılır.
- İkitərəfli əməkdaşlıq nəqliyyat infrastrukturu ilə yanaşı, həm də investisiya layihələri sayəsində yeni dinamika qazanır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin bu yaxınlarda Özbəkistana səfəri zamanı müzakirə olunan hansı təşəbbüslərin həyata keçirilməsinə başlanılıb?
- Azərbaycan Prezidentinin 23-24 avqust tarixlərində Özbəkistana səfəri zamanı bir sıra iri investisiya layihələrinə start verilib.
Bütövlükdə ümumi dəyəri 389 milyon ABŞ dolları olan 10 investisiya layihəsinə start verilib. Onların arasında Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) yanacaqdoldurma məntəqələri (YDM) şəbəkəsinin tikintisi layihəsi də yer alır. Birinci mərhələdə Nəməngan, Cizzəx, Səmərqənd, Sırdərya və Daşkənd vilayətlərində beş YDM-in tikintisi planlaşdırılır.
Bundan başqa, "Yeni Daşkənd" massivinin ərazisində 4 hektar sahədə "Azərbaycan" parkının tikintisinə başlanılıb.
Bu layihələr iki ölkə arasında əməkdaşlığın ənənəvi ticarət və nəqliyyat çərçivəsindən kənara çıxaraq tədricən daha genişmiqyaslı investisiya xarakteri aldığını nümayiş etdirir.
